ZONAS NÚCLEO
A zona núcleo da Reserva abrangue 6.508,5 hectáreas, o 5,6 % da superficie total, e está situada na súa totalidade en territorio terrestre. Este espazo destaca pola súa riqueza ecolóxica e biodiversidade, sendo esencial para a conservación dos ecosistemas naturais e seminaturais.
A zona inclúe hábitats prioritarios da Rede Natura 2000, como áreas costeiras, ríos, bosques e humidais, que ocupan arredor do 73 % da súa superficie. En particular, salientan os ecosistemas costeiros, vales fluviais e áreas de montaña con matogueiras secas e humidais de alto valor ecolóxico.
Espazos protexidos clave inclúen:
- ZEC Betanzos-Mandeo: esteiro dos ríos Mandeo e Lambre, con hábitats de marisma e bosques de ribeira.
- ZEC Encoro de Abegondo-Cecebre: bosques higrófilos e corredores fluviais en bo estado de conservación.
- ZEC Costa de Dexo e Costa da Morte: áreas costeiras con ecosistemas dunares e humidais costeiros de gran valor.
A zona núcleo tamén comprende hábitats seminaturais relacionados coa actividade agrícola, promovendo a conservación da biodiversidade.
Ademais, parte da Reserva inclúe áreas recentemente ampliadas á Rede Natura 2000, como o LIC Esteiro do Río Baxoi e o LIC Serra da Cova da Serpe, mellorando a conectividade e coherencia ecolóxica da rede de espazos protexidos.
ZONAS TAMPÓN
As zonas tampón da Reserva abranguen 22.118,6 hectáreas, o que representa o 18,9 % da superficie total. Estas zonas divídense en 21.324,1 ha terrestres (18,7 % da superficie continental) e 794,5 ha mariñas (28,8 % da superficie mariña). A súa función principal é actuar como área de amortecemento entre as zonas núcleo e de transición, e desempeñan un papel crucial na conservación da biodiversidade e na conectividade ecolóxica, favorecendo o intercambio xenético das especies.
Características principais:
- Hábitats seminaturais: un 27,1 % da zona tampón está dedicada a paisaxes agrarias, que cobren case 6.000 ha, promovendo unha agricultura compatible coa conservación.
- Repoboacións forestais: un 36,4 % da zona está ocupada por masas forestais, o que contrasta coa menor representatividade dos hábitats naturais, que non superan o 35 %.
- Zonas urbanizadas: a diferenza das zonas núcleo, as zonas tampón presentan un 1,8 % de superficie urbanizada.
Funcións e beneficios:
- Protección e conectividade: actúan como zonas de amortecemento fronte ás actividades humanas nas zonas de transición, minimizando o impacto sobre as zonas núcleo. Ademais, reforzan a conectividade entre diferentes ecosistemas e especies de interese para a conservación.
- Actividades sostibles: nestas zonas, as actividades humanas son de baixa intensidade, como a agricultura tradicional, que mantén ecosistemas valiosos sen comprometer os valores naturais da Reserva.
- Áreas clave de conservación: inclúense humidais litorais e interiores (como a Braña de Sada e o Encoro de Meicende), que destacan pola súa alta biodiversidade e valor cultural.
Zonas adicionais:
- Corredores fluviais: as zonas dos principais cursos fluviais, delimitadas pola Lei de Augas, funcionan como corredores biolóxicos que conectan zonas núcleo e melloran a permeabilidade ecolóxica.
- Áreas montañosas: no leste da Reserva, pequenos cordais montañosos e mosaicos de matogueiras secas e penedías albergan especies endémicas e de gran valor para a conservación.
As zonas tampón reforzan o marco de protección da Reserva de Biosfera e garanten a coherencia ecolóxica entre as diferentes zonas protexidas, facilitando a preservación da biodiversidade tanto a nivel local como rexional.
ZONAS DE TRANSICIÓN
A zona de transición da Reserva de Biosfera Mariñas Coruñesas e Terras do Mandeo abrangue unha superficie de 88.097,2 hectáreas (75,5 % do total), das cales 1.960,1 ha son mariñas (71,2 % da superficie mariña) e 86.317,1 ha son terrestres (75,6 % da superficie continental). Esta zona é clave para o desenvolvemento socioeconómico e a xestión sustentable do territorio, ao integrar áreas onde se desenvolven actividades humanas como a agricultura, a industria, o comercio e a urbanización.
Características principais:
- Alta densidade poboacional: a zona alberga preto de 190.000 habitantes, cunha densidade superior aos 160 habitantes/km², o que sitúa a Reserva nunha posición intermedia dentro das Reservas de Biosfera españolas.
- Actividades humanas predominantes: a paisaxe rural ocupa o 42,1 % da zona, as repoboacións forestais o 36,8 %, e as áreas urbanizadas representan o 5,3 %. Os ecosistemas naturais como bosques, matogueiras e humidais teñen unha representatividade menor, cunicamente o 15,8 % da superficie.
Función e obxectivos:
- Desenvolvemento sustentable: a zona de transición é idónea para promover actividades compatibles coa conservación, como novas formas de aproveitamento sustentable dos recursos naturais, fomentando a cooperación entre as comunidades locais, os organismos de xestión, o ámbito científico e outros axentes clave.
- Flexibilidade e cooperación: en liña coa Estratexia de Sevilla, esta zona considérase unha “área de cooperación”, onde as actividades socioeconómicas se xestionan conxuntamente cos obxectivos de conservación. A súa amplitude permite xestionar os ecosistemas e servir como laboratorio para demostrar métodos de desenvolvemento sustentable a escala rexional.
- Conexión con outras Reservas: a zona de transición, ademais de ser fundamental para o desenvolvemento socioeconómico, conecta e amplía a rede ecolóxica entre as zonas núcleo e tampón, permitindo que os ecosistemas sexan xestionados de forma integral e sustentable.
Áreas incluídas:
- Zonas industriais, comerciais e agrícolas: se concentran as principais actividades socioeconómicas.
- Asentamentos urbanos: alberga os 17 concellos que forman parte da Reserva, incluíndo as súas capitais e áreas máis poboadas.
- Zona de influencia: actúa como unha “matriz” externa ás zonas tampón, reforzando a conectividade entre todas as áreas da Reserva.